1. HABERLER

  2. EKONOMİ

  3. Yıpranma Payıyla Erken Emekli Olun! Hangi Meslekler Yıpranma Payına Sahip?
Yıpranma Payıyla Erken Emekli Olun! Hangi Meslekler Yıpranma Payına Sahip?

Yıpranma Payıyla Erken Emekli Olun! Hangi Meslekler Yıpranma Payına Sahip?

Yıpranma payıyla erken emekli olun…Yıpranma hakkı nedir, hangi meslekler bu haktan yararlanabilir? İşte detaylar…

A+A-

Uzun yıllar boyunca çalışmakta olan vatandaşlar yaş veya prim eksikliği nedeniyle daha geç emekli olabilmektedir. Bu hallerde kanunla tanınan kolaylıklar bulunmaktadır. Erken emeklilik konusu yüz binlerce insanı yakından ilgilendiren konu başlıkları arasında yer alıyor. Bu durumlar içerisine yıpranma ve borçlanma hakkı da dahil olmaktadır. 

Sigortasız çalışan kişiler amortisman payıyla çalışma şartlarının ağır olduğu mesleklerden çok daha hızlı emekli olabilmektedir. Fiili hizmet artışları olarak adlandırılan amortisman oranları diğer mesleklere nazaran daha çok aşınmaya maruz kalmış ve daha fazla yıpranmaya maruz k alan işlerde hızlı emeklilik hedefleniyor.

Emeklilik fonu ile Bağ-Kur sistemleri kapsamında aylık ödemeler yapılıyor. Üretim ekonomisinde bulunan ve 3 sigorta kolundan birine bağlı olan bireylerden önemli bir çoğu prim şartını sağlamalarına rağmen yaş engeline takılabilmektedir. Bu noktada yıpranma ile erken emeklilik hakkı tanınabilmektedir.

Yıpranma nasıl hesaplanır?

Çalışanlara yıpranmış olduğu mesleklerde her yıl 90 gün ek fiili hizmet artışı verilmesi halinde 12 ay çalışan bir birey 15 ay çalışmış kabul edilmektedir. Buna göre normal şartlarda emeklilikte 360 esas alınan gün sayısıyken, fiili hizmet artışları çerçevesindeki mesleklerde her yıl 360 gün ile birlikte 60 ila 180 gün arasında farklı oranlarda prim gün sayısı eklenir.

Yıpranma payından yararlanan meslekler şu şekilde:

Kurşun ve arsenik işlerinde çalışanlar 60 - 90 gün

Cam fabrikalarında ve atölyelerde işçiler 60 gün

Cıva üretim işletmelerinde çalışanlar 90 gün

Çimento fabrikalarında işçiler 60 gün

Kok fabrikalarında ve termik santrallerde işçiler 60 gün

Alüminyum fabrikalarında işçiler 60 gün

Demirde işçiler ve çelik fabrikaları 90 gün

Döküm fabrikalarında işçiler 60 gün

Asit üreten yerlerde işçiler 90 180 gün

Yer altı madenlerde çalışanlar 180 gün

Radyoaktif ve doğal ve yapay radyoaktif maddeler, radyiyonize malzemeler veya diğer tüm korpuskuler yayılma kaynakları ile yapılan işler için 90 gün erken emeklilik olanağı sağlanır.

Askeri sağlık personeli

Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nin askeri hastanelerinde görev yaptığı sırada sevk edilen personelin durumları da belirlendi. Emekli maaşını almayı sürdüren personele TSK üyelerindeki gibi her 360 günde bir defa 90 gün FHSZ verilmesine karar verildi. Buna g öre emekli maaşı alamayan çalışan bireyler sağlık çalışanlarında da olduğu gibi 360 gün 60 FHSZ kazanabilecek.

Yıpranma hakkını belgeleyenler faydalanabilecek mi?

Genelge çerçevesinde FHSZ kapsamında olmayıp yıpranma yaratan işlerde çalışanlar için de kolaylıklar tanındı. Motor pistonu üreten işyeri FHSZ’ye tabii olmamaktayken eğer işyerinde dökümhane bulunursa bu halde burada çalışmakta olan işçiler demir çelik işçilerindekine benzer şekilde yılda 90 gün yıpranma hakkından faydalanılabilecek.

Söz konusu haklardan faydalanabilmek için SGK’ya başvuruda bulunmanız ve durumun belgelenmesi gerekir. Emekli maaşı alanların dışında yanlışlıkla 26 günden fazla rapor edilirse beyanlar düzeltilecek.

Yıpranma hakkı ve payı nedir?

Amortisman payı olarak da bilinen yıpranma payı çalışma şartlarının ağır olduğu mesleklerde daha hızlı emekli olmak hedeflenmektedir. Fiili hizmet artışları olarak da anılmakta olan yıpranma payı diğer mesleklerde daha çok yıpranmaya maruz işlerde daha hızlı emeklilik amaçlanıyor. Ağır çalışma şartları sebebiyle farklı mesleklere nazaran yıpranmaya hak kazanan mesleklerde işçilere, çalışmış olduğu her yılda ilave 90 gün hizmet artışı verilmesi halinde 12 ay çalışan bir kişi 15 ay çalışmış sayılacaktır.

Emeklilikte 360 gün kabul görmekteyken, fiili hizmet artışı çerçevesindeki mesleklerde her yıl 360 güne ilave olarak 60 – 180 gün değişen oranlarda prim gün sayısı eklenmektedir.

Doğum borçlanması nasıl yapılır?

Doğum yapması nedeniyle çalışma hayatından kopmuş olan kişiler doğum borcuyla geçmiş yıllardaki gibi 2020’de Bağ-Kur erken emeklilik müjdesi alabilirler. Buna göre doğum borcu yapacak kişiler sigorta başlangıç tarihi sonrasında doğum yapmış olması gerekir. Sigorta öncesindeki doğumlar için alınamamaktadır. 2014’deki değişikliklerle SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı bütün sigortalılara doğum itibariyle borçlanma hakkı tanınmaktadır.

Toplu ödemeyle erken emeklilik hakkı tanınacak

Bütün çalışanlar bir gün emekli olmanın hayalini kurmaktadır. Türkiye’de bunu yapabilmedeki yol belli sayılardaki günlerde prim ödemek, yaş şartını sağlamak ve sigortalılık yılını doldurmaktır. Kanunlar geçtiğimiz yıllarda çalışılmayan dönemlerde geriye dönük ödeme yapılmasına izin vermemek olmaktadır. Bazı istisnaların dışında söz konusu günleri toplu ödeme yapıp satın alabilirsiniz.

Devlet memurları ücretsiz izinlerde, Grev ve lokavtlar esnasında harcanan zamanlarda, Avukatlık stajı yapanların staj sürelerinde, Silahaltında bulunulan süre zarfında, Seçim kanunu gereğince görevinden istifa edenler borçlanma yapabilmektedir.

 

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.