SGK mevzuatında emeklilik hesabı yapılırken sadece toplam prim gün sayısı değil, ilk defa uzun vadeli sigorta kollarında bildirimin yapıldığı tarih ve sigortalılık süresi belirleyici oluyor. Sigortalıların işe giriş tarihlerine göre karşılamaları gereken temel koşullar şu şekilde ayrışıyor:

1. 8 Eylül 1999 ve Öncesinde İşe Başlayanlar (EYT Kapsamı)

• Yaş Şartı: EYT düzenlemesi kapsamında normal yaşlılık emekliliğinde yaş şartı tamamen aranmıyor.

• Hizmet ve Prim Koşulu: Kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresini tamamlamak ve işe giriş yılına göre 5.000 ile 5.975 gün arasındaki prim ödemesini gerçekleştirmek gerekiyor.

2. 9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 Arasında İşe Giriş Yapanlar

Bu tarihler arasında ilk kez sigortalı olanlar için sistem iki ayrı emeklilik imkânı tanıyor:

• Tam Emeklilik: Sigortalılık süresi şartı aranmaksızın 7.000 prim gününü tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor.

• Kısmi Emeklilik: 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4.500 prim günü şartını bir arada karşılayan sigortalılar yine kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşını doldurduklarında kısmi emeklilik hakkı kazanıyor.

3. 1 Mayıs 2008 Sonrasında İşe Başlayanlar (5510 Sayılı Kanun)

• Prim Gün Şartı: 4A (SSK) kapsamında tam emeklilik için 7.200 prim günü doldurulmalıdır.

• Kademeli Yaş Kuralı: Yalnızca işe giriş yılı değil, 7.200 prim gününün tamamlandığı yıl belirleyicidir. Günün tamamlandığı tarihe göre kademeli yaş sınırı kadınlarda 58'den başlayarak 65'e, erkeklerde ise 60'tan başlayarak 65'e kadar yükselmektedir.

• Kısmi Emeklilik: 5510 sayılı Kanun kapsamında kısmi emeklilik prim şartı kademeli olarak 4.600 günden 5.400 güne çıkmaktadır.

3.600 Günle Kısmi Emeklilikte Yaş Şartı Kalktı mı?

Çalışanlar arasında en sık karıştırılan konulardan biri 3.600 günle emeklilik hakkıdır. EYT düzenlemesi, 3.600 günle kısmi emeklilikte aranan yaş şartını ortadan kaldırmamıştır.

3.600 gün üzerinden kısmi emekli olabilmek için şu üç şartın bir arada sağlanması gerekmektedir:

• En az 15 yıl sigortalılık süresi,

• En az 3.600 prim günü,

• Şartların tamamlandığı tarihe göre uygulanan kademeli yaş kriteri.

Örneğin; 1995 yılında ilk kez sigortalı olan ve 3.600 prim gününü 2020 yılında tamamlayan bir erkek çalışan 60 yaşında, aynı şartları taşıyan bir kadın çalışan ise 58 yaşında kısmi emeklilik aylığı almaya hak kazanabilir.

Staj ve Çıraklık Sigortasının Emekliliğe Etkisi

Kamuoyunda sıkça tartışılan staj ve çıraklık döneminde yapılan sigorta bildirimleri, kural olarak emeklilik hesabında başlangıç tarihi olarak kabul edilmemektedir.

Staj ve çıraklık süresince yalnızca iş kazası, meslek hastalığı ve analık gibi kısa vadeli sigorta kollarına prim yatırılmaktadır. Emeklilik hesabında (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları) dikkate alınan ilk tarih, adınıza ilk defa uzun vadeli sigorta priminin yatırıldığı tescil tarihidir.

Prim Borçlanması ve SGK Başvuru Süreci

Eksik prim gününü tamamlamak isteyen çalışanlar için mevzuatta farklı hizmet borçlanması türleri bulunmaktadır:

• Askerlik Borçlanması: İlk defa sigortalı olunan tarihten önce yapılan askerlik hizmetinin borçlanılması durumunda, işe başlama tarihi borçlanılan gün kadar geriye çekilebilir. Bu durum EYT kapsamına girmeyi sağlayabilir.

• Doğum Borçlanması: Kadın sigortalılar, doğumdan sonraki çalışılmayan süreler için çocuk başına 720 gün, toplamda 3 çocuğa kadar (2.160 gün) borçlanma yapabilir. Ancak doğum borçlanması işe giriş tarihini geriye çekmez, yalnızca prim gün sayısını artırır.

• Statü Değişikliğine Dikkat: Yurt dışı borçlanmaları ve 1 Ekim 2008 sonrası yatırılan isteğe bağlı sigorta primleri 4B (Bağ-Kur) kapsamında değerlendirilmektedir. Son 7 yıllık fiili hizmet süresi içinde en fazla prim yatırılan kurum kuralı (1.260 gün kuralı) nedeniyle statü değişikliği yaşanmaması için planlama dikkatli yapılmalıdır.

Tüm emeklilik şartlarını sağlayan sigortalılar, çalıştıkları iş yerinden emeklilik amacıyla ayrılış bildirgesi (08 kodu) alındıktan sonra, son iş yerinin bağlı olduğu SGK il/ilçe müdürlüklerine şahsen başvurabilecekleri gibi e-Devlet kapısı üzerinden Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi doldurarak da emeklilik başvurularını dijital ortamda tamamlayabilirler.